Không có một số năm hoàn vốn chung khi thay tủ lạnh cũ bằng tủ mới tiết kiệm điện. Muốn tính đúng, cần biết 3 con số: điện năng thực tế của tủ cũ, kWh/năm của tủ mới và chi phí ròng để đổi tủ. Công thức đơn giản là: thời gian hoàn vốn bằng tiền điện = chi phí ròng để đổi ÷ tiền điện tiết kiệm mỗi năm. Nếu tủ cũ vẫn hoạt động tốt và chỉ tiết kiệm được một lượng điện nhỏ, thời gian hoàn vốn có thể khá dài. Nếu tủ cũ vừa hao điện vừa sắp phát sinh một khoản sửa lớn, bài toán thay máy có thể hợp lý sớm hơn vì còn tránh được chi phí sửa và rủi ro hỏng tiếp.
“Tủ mới tiết kiệm điện hơn” và “đổi tủ mới có lợi về tiền” là hai kết luận khác nhau.
Một chiếc tủ mới có thể dùng ít điện hơn rõ rệt, nhưng nếu phải bỏ ra một khoản tiền lớn để thay trong khi chiếc tủ cũ vẫn phục vụ tốt thì riêng phần điện tiết kiệm có thể cần nhiều năm mới bù lại vốn ban đầu.
Ngược lại, nếu tủ cũ đang tốn điện bất thường, thường xuyên sửa và không còn đáp ứng nhu cầu thì tiền điện chỉ là một phần trong lợi ích kinh tế của việc đổi máy.
Công thức tính thời gian hoàn vốn khi đổi tủ lạnh
Trước tiên cần phân biệt hai cách tính.
Hoàn vốn chỉ bằng tiền điện
Điện tiết kiệm/năm = điện tủ cũ/năm − điện tủ mới/năm.
Tiền điện tiết kiệm/năm = số kWh tiết kiệm × giá trị tiền của mỗi kWh tiết kiệm.
Thời gian hoàn vốn = chi phí ròng để đổi tủ ÷ tiền điện tiết kiệm/năm.
Chi phí ròng để đổi tủ là gì?
Không nên mặc định đó chỉ là giá niêm yết của tủ mới.
Có thể tính:
Chi phí ròng đổi tủ = giá mua mới + chi phí cần thiết để đưa vào sử dụng − giá trị thu hồi tủ cũ.
Nếu tủ cũ đang cần một khoản sửa mà gia đình chắc chắn phải chi nếu tiếp tục sử dụng, có thể tính thêm một phép so kinh tế:
Chi phí tăng thêm để đổi thay vì sửa = chi phí ròng đổi tủ − khoản sửa cần thiết nếu giữ tủ cũ.
Đừng lấy tuổi tủ để đoán kWh của máy cũ
Sai số lớn nhất của phép tính hoàn vốn thường nằm ở con số điện của chiếc tủ đang dùng.
Không nên viết:
“Tủ 10 năm chắc chắn dùng X kWh/năm.”
Hai tủ cùng tuổi có thể tiêu thụ rất khác nhau vì khác dung tích, thiết kế, tình trạng gioăng, môi trường đặt và lịch sử sử dụng.
Nếu chưa biết cách chuyển thông số thành lượng điện thực tế, xem tủ lạnh cũ có tốn điện hơn tủ mới không.
Một kWh tiết kiệm trị giá bao nhiêu tiền?
Tiền tiết kiệm không chỉ phụ thuộc số kWh mà còn phụ thuộc biểu giá điện của hộ.
Tại thời điểm bài được cập nhật, biểu giá điện sinh hoạt đang được công bố theo các bậc từ 1.984 đến 3.460 đồng/kWh, chưa gồm VAT.
Khi ước tính nhanh một lượng điện tiết kiệm nhỏ, có thể dùng giá của bậc điện mà phần kWh tăng/giảm đang nằm trong đó. Cách này gần với giá trị kinh tế biên hơn việc lấy một giá điện trung bình tùy ý.
Ví dụ: tủ mới tiết kiệm 200 kWh/năm thì bao lâu lấy lại vốn?
Giả sử đây chỉ là một case minh họa:
- Tủ cũ đo thực tế: 550 kWh/năm.
- Tủ mới theo nhãn: 350 kWh/năm.
- Chênh lệch: 200 kWh/năm.
- Chi phí ròng để đổi tủ: giả định 8.000.000 đồng.
Phần tiền điện tiết kiệm sẽ khác theo bậc điện:
Ví dụ trên cho thấy một điều quan trọng: một chiếc tủ mới tiết kiệm điện rõ rệt vẫn chưa chắc đáng thay ngay nếu chiếc tủ cũ còn tốt và khoản đầu tư mới quá lớn.
Vì sao hoàn vốn bằng tiền điện có thể làm bạn ra quyết định sai?
Payback điện năng chỉ xét một dòng tiền. Với tủ lạnh cũ, có ít nhất năm yếu tố khác có thể làm quyết định thay đổi.
Khoản sửa sắp phải trả
Nếu tủ cũ đang cần một khoản sửa đáng kể để tiếp tục vận hành, khoản tiền này thuộc chi phí của phương án giữ tủ chứ không nên bỏ qua.
Rủi ro sửa tiếp
Một chiếc tủ vừa sửa nhiều hạng mục trong thời gian ngắn có TCO khác chiếc tủ cũ nhưng ổn định nhiều năm.
Giá trị còn lại của tủ cũ
Nếu thiết bị còn bán hoặc thanh lý được một khoản thực tế, số tiền này làm giảm chi phí ròng của phương án đổi.
Nhu cầu đã thay đổi
Nếu gia đình vốn cần dung tích lớn hơn hoặc kiểu tủ khác, máy mới tạo thêm giá trị ngoài tiền điện.
Thời gian dự kiến sử dụng
Một khoản đầu tư chỉ hoàn vốn sau 12 năm có ít ý nghĩa nếu gia đình dự kiến chuyển nhà hoặc thay đổi nhu cầu sau 4–5 năm.
Vì vậy, nếu mục tiêu là quyết định kinh tế đầy đủ chứ không phải chỉ tính tiền điện, nên dùng tổng chi phí sở hữu tủ lạnh.
Khi nào đổi tủ để tiết kiệm điện bắt đầu hợp lý hơn?
Nghiêng về giữ tủ cũ
Tủ vẫn lạnh tốt, ít lịch sử sửa, điện năng không cao bất thường và khoản tiết kiệm của tủ mới nhỏ so với số tiền phải bỏ ra để đổi.
Cần tính TCO
Tủ cũ dùng điện cao hơn rõ nhưng vẫn hoạt động được. Cần đặt tiền điện tiết kiệm cạnh chi phí đổi, tuổi/tình trạng máy và rủi ro sửa trong những năm tiếp theo.
Nghiêng về đổi
Tủ hao điện đáng kể đồng thời lạnh kém, sửa lặp lại, cần một khoản phục hồi lớn hoặc không còn đáp ứng nhu cầu. Lúc này lợi ích của máy mới không chỉ nằm ở điện năng.
Nếu tủ hiện tại vừa hao điện vừa có lỗi, xem tủ lạnh cũ tốn điện nên sửa hay đổi trước khi coi tiền điện là lý do duy nhất để mua mới.
Bảng tự tính hoàn vốn trong 5 bước
______ kWh/năm
______ kWh/năm
điện tủ cũ − điện tủ mới = ______ kWh/năm
chênh kWh × giá điện áp dụng = ______ đồng/năm
chi phí ròng để đổi ÷ tiền tiết kiệm/năm = ______ năm
Sau khi có kết quả, hỏi thêm 4 câu
- Tôi có dự định dùng chiếc tủ mới lâu hơn thời gian hoàn vốn không?
- Tủ cũ có đang cần sửa ngay không?
- Trong vài năm gần đây tủ cũ đã sửa bao nhiêu lần?
- Tủ mới có giải quyết thêm nhu cầu dung tích, độ ổn định hoặc bố trí thực phẩm hay chỉ tiết kiệm điện?
Nếu đang cân phương án mua một chiếc tủ đã qua sử dụng để giảm vốn ban đầu, xem thêm nên mua tủ lạnh cũ hay mới. Vốn ban đầu thấp hơn có thể rút ngắn payback, nhưng điện năng và rủi ro sửa của chiếc tủ cũ thay thế cũng phải được tính.
Kết luận: thay tủ lạnh cũ để tiết kiệm điện chỉ có thể tính hoàn vốn khi có dữ liệu thật. Hãy dùng điện tủ cũ đo thực tế − kWh/năm tủ mới để tìm phần điện tiết kiệm, chuyển nó thành tiền theo biểu giá hiện hành rồi so với chi phí ròng để đổi. Nếu payback chỉ bằng điện quá dài, việc mua mới vẫn có thể hợp lý nếu tủ cũ đang sửa nhiều, lạnh kém hoặc không còn phù hợp nhu cầu; nhưng lúc đó quyết định được biện minh bởi tổng chi phí sở hữu và giá trị sử dụng, không phải bằng một lời hứa “máy mới sẽ tự hoàn vốn nhanh nhờ tiền điện”.
Câu hỏi thường gặp về hoàn vốn khi đổi tủ lạnh
Thay tủ lạnh mới bao lâu thì tiền điện tiết kiệm bù được tiền mua?
Không có số năm cố định. Lấy chi phí ròng để đổi chia cho tiền điện tiết kiệm mỗi năm. Kết quả phụ thuộc chênh kWh, giá điện và số tiền thực sự phải bỏ thêm để chuyển sang máy mới.
Tủ mới tiết kiệm 200 kWh/năm là nhiều hay ít?
Đó là 200 số điện mỗi năm. Giá trị bằng tiền phụ thuộc bậc điện của hộ. Với cùng 200 kWh, gia đình ở bậc điện cao sẽ nhận giá trị tiết kiệm lớn hơn gia đình ở bậc thấp.
Có nên đổi tủ chỉ vì tủ mới có nhãn 5 sao?
Không. Cần so kWh/năm của model mới với lượng điện thực tế của tủ hiện tại. Số sao là thông tin hiệu suất, còn payback phải dựa trên lượng kWh thực sự có thể tiết kiệm.
Tủ cũ cần sửa thì khoản sửa có được tính vào hoàn vốn không?
Nếu đó là khoản chắc chắn phải chi để tiếp tục giữ tủ, nên đưa nó vào phép so giữa “giữ và sửa” với “đổi mới”. Tuy nhiên, đó là phân tích TCO chứ không còn là hoàn vốn chỉ bằng tiền điện.
Có nên lấy hóa đơn điện tháng này để tính điện tủ cũ?
Không nên nếu hóa đơn gồm toàn bộ thiết bị trong nhà. Tốt hơn là đo riêng tủ lạnh hoặc dùng dữ liệu đủ dài để loại bớt biến động do điều hòa, máy nước nóng và các tải khác.
Tủ lạnh càng cũ thì thời gian hoàn vốn khi thay càng ngắn phải không?
Không nhất thiết. Tuổi không cho biết chính xác mức kWh. Một tủ cũ nhưng còn hiệu quả có thể tạo chênh điện nhỏ, trong khi một tủ trẻ hơn nhưng vận hành bất thường có thể tạo chênh lớn hơn.
Nếu hoàn vốn bằng điện mất hơn 10 năm thì có nên giữ tủ cũ?
Không thể quyết định chỉ từ con số đó. Nếu tủ cũ ổn định, còn phù hợp và ít rủi ro sửa thì đây là lý do mạnh để tiếp tục giữ. Nếu máy đang xuống cấp nhiều hệ thống, cần chuyển sang phân tích tổng chi phí sở hữu.
Gửi thông tin để Điện Tử HT tiếp nhận
Có thể gửi trước hãng, model, tình trạng đang gặp và địa chỉ cần hỗ trợ trên App; hoặc gọi tổng đài để được tiếp nhận yêu cầu.
Hỗ trợ trực tiếp: 0914 765 768